अगमवक्ताहरू को हुन्?

एक बाइबलीय तथा धर्मशास्त्रीय अध्ययन

बाइबलमा “अगमवक्ता” भन्ने पदलाई प्रायः भविष्य बताउने व्यक्तिको रूपमा मात्र बुझिने प्रवृत्ति पाइन्छ। तर बाइबलीय दृष्टिकोणमा अगमवक्ता भनेको केवल भविष्यका घटनाहरूको जानकारी दिने व्यक्ति होइन, बरु परमेश्वरको इच्छा, वचन, र उद्धारको उद्देश्यलाई मानव समुदायमा प्रकट गर्ने प्रतिनिधि हो। अगमवक्ता परमेश्वर र मानिसबीचको सेतु (mediator) जस्तै कार्य गर्छ, जसले परमेश्वरको सन्देशलाई विशेष ऐतिहासिक र धार्मिक सन्दर्भमा घोषणा गर्दछ।

पुरानो नियम र नयाँ नियम दुवैमा “अगमवक्ता” भन्ने शब्द प्रयोग भएको भए तापनि, तिनीहरूको कार्य, अधिकार, र सेवा–क्षेत्रमा महत्वपूर्ण भिन्नता देखिन्छ। यस लेखमा अगमवक्ताको अवधारणालाई हिब्रू र ग्रीक शब्दार्थको प्रकाशमा व्याख्या गर्दै, पुरानो नियम र नयाँ नियमका अगमवक्ताहरूबीचको भिन्नतालाई विस्तृत बाइबलीय उदाहरणसहित प्रस्तुत गरिनेछ। साथै, यस अध्ययनलाई नेपाली चर्चको वर्तमान सन्दर्भमा लागू गर्दै व्यावहारिक र धर्मशास्त्रीय निष्कर्षहरू निकालिनेछ।

१. “अगमवक्ता” शब्दको हिब्रू र ग्रीक अर्थ

१.१ हिब्रू शब्द: נָבִיא (Nābîʾ)

पुरानो नियममा “अगमवक्ता”का लागि प्रयोग गरिएको मुख्य हिब्रू शब्द נָבִיא (Nābîʾ) हो। विद्वानहरूका अनुसार यस शब्दको मूल अर्थ “बोलाउन पठाइएको व्यक्ति” वा “परमेश्वरका तर्फबाट बोल्ने प्रतिनिधि” हो। यस अर्थले अगमवक्ताको पहिचानलाई स्पष्ट पार्दछ—अगमवक्ता आफ्नै इच्छा, विचार, वा दर्शन घोषणा गर्ने व्यक्ति होइन, तर परमेश्वरबाट पठाइएको दूत हो।

यस सन्दर्भमा यर्मियालाई परमेश्वरले भन्नुभएको वचन अत्यन्त महत्वपूर्ण छ:

“हेर, मैले मेरा वचन तिम्रो मुखमा राखिदिएको छु” (यर्मिया १:९)।

यसले देखाउँछ कि अगमवक्ताको अधिकार व्यक्तिगत क्षमताबाट होइन, तर परमेश्वरको वचनबाट आउँछ। यही कारणले मोशालाई पनि अगमवक्ता भनिएको छ, किनकि उनले परमेश्वरको वचन फारो, इस्राएलीहरू, र सम्पूर्ण राष्ट्रलाई सुनाए (प्रस्थान ७:१; व्यवस्था १८:१५)। यसरी Nābîʾ भन्ने शब्दले अगमवक्तालाई परमेश्वरको अधिकारमा बोल्ने आधिकारिक प्रतिनिधिका रूपमा चित्रण गर्दछ।

१.२ ग्रीक शब्द: προφήτης (Prophētēs)

नयाँ नियममा प्रयोग गरिएको ग्रीक शब्द προφήτης (Prophētēs) हो। यो शब्द pro (अगाडि/पहिले) र phēmi (बोल्नु) बाट बनेको हो। यद्यपि यसलाई प्रायः “पहिले नै बोल्ने” अर्थात् भविष्यवाणी गर्ने भनेर बुझिन्छ, तर यसको मूल अर्थ “परमेश्वरको सन्देश सार्वजनिक रूपमा घोषणा गर्ने” हो।

नयाँ नियममा अगमवाणीको मुख्य उद्देश्य भविष्य बताउनु मात्र नभई, मण्डलीलाई आत्मिक रूपमा निर्माण गर्नु हो। यसै कारण प्रेरित पावलले लेख्छन्:

“अगमवाणी गर्नेले मानिसहरूलाई निर्माण, उत्साह, र सान्त्वना दिन्छ” (१ कोरिन्थी १४:३)।

यसले स्पष्ट गर्दछ कि नयाँ नियममा अगमवाणी ख्रीष्ट–केन्द्रित शिक्षा र आत्मिक परिपक्वतासँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ।

२. पुरानो नियमका अगमवक्ताहरू: करार र राष्ट्रिय सन्दर्भ

पुरानो नियमका अगमवक्ताहरू मोशाको करार अन्तर्गत इस्राएल राष्ट्रसँग प्रत्यक्ष रूपमा सम्बन्धित थिए। इस्राएल परमेश्वरद्वारा चुनिएको करार–राष्ट्र भएकाले (निर्गमन १९:५–६), अगमवक्ताहरूको प्रमुख कार्य राष्ट्रलाई परमेश्वरको व्यवस्था अनुसार बाँच्न आह्वान गर्नु थियो। उनीहरू केवल धार्मिक शिक्षक मात्र थिएनन्, बरु करारको पालना गराउने नैतिक र आत्मिक पहरेदार (watchmen) थिए।

उदाहरणहरू:

मोशा – परमेश्वरको व्यवस्था प्रदान गर्ने र करारलाई औपचारिक रूपमा स्थापना गर्ने अगमवक्ता (प्रस्थान २०; व्यवस्था ३४:१०)
नातान – राजा दाउदलाई व्यक्तिगत पापको लागि निर्भीक रूपमा सामना गर्ने (२ शमूएल १२:१–७)
एलिया – राजा आहाब र ईजेबेलको नेतृत्वमा भएको बाल पूजाको खुला विरोध गर्ने (१ राजा १८)
आमोस – गरिबको शोषण, न्यायहीनता, र खोक्रो धार्मिकताको विरुद्ध कठोर सन्देश दिने (आमोस ५:२१–२४)

यी उदाहरणहरूले देखाउँछन् कि पुरानो नियमका अगमवक्ताहरूले राजाहरू, पुजाहारीहरू, र आम इस्राएली मानिसहरूलाई समान रूपमा परमेश्वरप्रति जवाफदेही बनाए।

३. अधिकार र सन्देशको स्वरूप

३.१ पुरानो नियमको अगमवाणी: पूर्ण र बाध्यकारी अधिकार

पुरानो नियमका अगमवक्ताहरू परमेश्वरको प्रत्यक्ष अधिकारसाथ बोल्थे। उनीहरूको सन्देश केवल सल्लाह वा चेतावनी मात्र होइन, बरु परमेश्वरको न्यायिक वचन थियो। त्यसैले उनीहरूको वचन अस्वीकार गर्नु प्रत्यक्ष रूपमा परमेश्वरको अवज्ञा गर्नु मानिन्थ्यो। यही कारणले झूटा अगमवक्तालाई कडा सजाय तोकिएको थियो (व्यवस्था १८:२०)।

उदाहरणहरू:

यहेज्केल – मानिसहरूले सुन्ने वा नसुन्ने भए पनि परमेश्वरको वचन घोषणा गर्न बाध्य (यहेज्केल २:५–७)
यशैया – राष्ट्रको पापमाथि न्यायको घोषणा गर्दै पश्चात्तापको आह्वान (यशैया १:१–२०)
यर्मिया – अवज्ञाको परिणामस्वरूप बाबेलको निर्वासनको स्पष्ट चेतावनी (यर्मिया २५)

३.२ नयाँ नियमको अगमवाणी: जाँचयोग्य र मण्डलीकेन्द्रित

नयाँ नियममा अगमवक्ता मण्डलीभित्र आत्मिक वरदानका रूपमा देखा पर्छन्। उनीहरू प्रेरितहरू वा धर्मशास्त्रभन्दा माथि छैनन्। नयाँ करारमा अगमवाणी स्वतन्त्र, निरपेक्ष अधिकार भएको माध्यम होइन, तर मण्डली निर्माणका लागि दिइएको आत्मिक सेवा हो।

उदाहरणहरू:

अगाबस – दुर्भिक्ष र पावलको कैदको भविष्यवाणी (प्रेरित ११:२८; २१:१०–११)
यहूदा र सिलास – मण्डलीलाई उत्साह र आत्मिक शिक्षा दिने (प्रेरित १५:३२)
फिलिपका छोरीहरू – अगमवाणी गर्ने सेवामा संलग्न (प्रेरित २१:९)

पावलले स्पष्ट निर्देशन दिन्छन् कि अगमवाणी “जाँचिनुपर्छ” (१ कोरिन्थी १४:२९)। त्यसैले नयाँ करारको सन्दर्भमा अगमवाणी पुरानो करारको जस्तो आफैँमा सर्वाधिकार भएको हुँदैन। मण्डलीले यसलाई धर्मशास्त्र र सुसमाचारको मापदण्डअनुसार परीक्षण गर्न सक्छ र गर्नुपर्छ।

४. धर्मशास्त्रसँगको सम्बन्ध

पुरानो नियमका धेरै अगमवक्ताहरूका सन्देशहरू पछि धर्मशास्त्रको अभिन्न अंश बने, किनकि ती पवित्र आत्माबाट प्रेरित थिए (२ पत्रुस १:२१)। यर्मियाको अगमवाणी लेखेर सुरक्षित गरिएको उदाहरण (यर्मिया ३६) यस कुराको स्पष्ट प्रमाण हो।

तर नयाँ नियमका अगमवक्ताहरूले धर्मशास्त्र थप्दैनन्। उनीहरूको कुनै पनि सन्देश प्रभु येशू ख्रीष्टद्वारा प्रकट गरिएको सुसमाचारभन्दा माथि वा फरक हुन सक्दैन। नयाँ करारले सुसमाचारलाई अन्तिम र निर्णायक प्रकाशका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। यस कारण आजको समयमा “नयाँ प्रकाश” वा “नयाँ सत्य” थप्ने प्रयास गर्ने कुनै पनि शिक्षालाई बाइबलीय दृष्टिले झूटा शिक्षा मान्नुपर्छ (प्रकाश २२:१८–१९)।

५. ख्रीष्टसँगको सम्बन्ध

पुरानो नियमका अगमवक्ताहरूले आउने मसीहको प्रतिज्ञा र संकेत दिए। उनीहरूको अगमवाणी ख्रीष्टको आगमनतर्फ उन्मुख थियो।

उदाहरणहरू:

यशैया ५३ – दुःख भोग्ने सेवक
मीका ५:२ – मसीहको जन्मस्थान
दानियेल ७:१३–१४ – मानवपुत्रको अनन्त राज्य

नयाँ नियमका अगमवक्ताहरूले भने पहिले नै प्रकट भएका ख्रीष्टको साक्षी दिए। यही कारण प्रकाश १९:१० भन्छ:

“येशूको साक्षी नै अगमवाणीको आत्मा हो।”

६. नेपाली चर्चका लागि व्यावहारिक र धर्मशास्त्रीय शिक्षा

नेपाली चर्चको सन्दर्भमा अगमवाणी कहिलेकाहीँ व्यक्तिको जीवन नियन्त्रण गर्ने, डर उत्पन्न गर्ने, वा “नयाँ प्रकाश” दाबी गर्ने माध्यम बनेको देखिन्छ। तर बाइबलीय दृष्टिकोणले: