YHWH: परमेश्वरको पवित्र नाम र यसको अर्थ
जब मोशाले जलिरहेको पोथ्रामा परमेश्वरको दर्शन पाए, उनले परमेश्वरलाई उहाँको नाम सोधे। मोशाले मिश्रमा कमारा बनेका इस्राएलीहरूलाई कसले पठाएको हो भनेर बताउन चाहन्थे। त्यसबेला परमेश्वरले भन्नुभयो, "म जो हुँ, म त्यही हुँ" (प्रस्थान ३:१४) र थप भन्नुभयो, "परमप्रभु (YHWH), तिमीहरूका पित्रहरूका परमेश्वर... ले मलाई तिमीहरूकहाँ पठाउनुभएको हो।" परमेश्वरले यो नाम (YHWH) लाई सधैँका लागि सम्झना गरिने आफ्नो नाम भन्नुभयो।
परमेश्वरले आफ्नो नाम प्रकट गर्नुको मुख्य उद्देश्य हामीले उहाँलाई चिन्न सकौँ भन्ने हो। उहाँले आफ्नो नाम र मुक्तिका शक्तिशाली कार्यहरूद्वारा संसारलाई यो जनाउन चाहनुभयो कि YHWH नै साँचो परमेश्वर हुनुहुन्छ र उहाँबाहेक अरू कोही छैन।
परमेश्वरको नामको अर्थ
हिब्रू भाषाको धातु (root) अनुसार 'YHWH' नाम 'हुनु' (to be) भन्ने क्रियाबाट आएको मानिन्छ। यसको अर्थ "उहाँ हुनुहुन्छ" वा "उहाँ अस्तित्वमा हुनुहुन्छ" भन्ने हुन्छ।
यस नामले परमेश्वरका दुईवटा महत्वपूर्ण पक्षहरूलाई बुझाउँछ:
स्व-अस्तित्व (Aseity): यसले परमेश्वर पूर्ण रूपमा आत्मनिर्भर र स्वतन्त्र हुनुहुन्छ भन्ने बुझाउँछ। उहाँ कुनै पनि बाह्य कुरामा निर्भर हुनुहुन्न।
उद्धारको उपस्थिति: प्रस्थानको पुस्तकको सन्दर्भमा, यो नामले परमेश्वर आफ्ना मानिसहरूलाई छुटकारा दिन उनीहरूसँगै उपस्थित हुनुहुन्छ भन्ने प्रतिज्ञालाई बुझाउँछ।
नामको उच्चारण र 'परमप्रभु' शब्दको प्रयोग
प्राचीन हिब्रू भाषामा स्वरवर्ण (vowels) विना व्यञ्जनवर्ण (consonants) मात्र लेखिन्थ्यो। त्यसैले YHWH को वास्तविक उच्चारण आज कसैलाई निश्चित रूपमा थाहा छैन। यहूदी विद्वानहरूले परमेश्वरको नामप्रति श्रद्धा देखाउन यसलाई उच्चारण नगर्ने परम्परा बसाले।
पढ्ने बेलामा YHWH देख्दा उनीहरूले 'अदोनाई' (Adonai - जसको अर्थ 'प्रभु' हुन्छ) भन्ने शब्द उच्चारण गर्थे। १९औँ शताब्दीमा जर्मन विद्वान विल्हेल्म गेसेनियसले यसलाई "याहवे" (Yahweh) भनी उच्चारण गर्ने चलन लोकप्रिय बनाए, जुन आज सामान्य रूपमा प्रयोग गरिन्छ। नेपाली र अंग्रेजी बाइबलहरूमा जहाँ YHWH आउँछ, त्यहाँ सम्मानस्वरूप "परमप्रभु" वा "LORD" (ठूला अक्षरमा) लेख्ने गरिन्छ।
परमेश्वरलाई चिन्नु नै मुख्य कुरा हो
परमेश्वरको नामको उत्पत्ति वा उच्चारणबारे विद्वानहरूमा बहस भए तापनि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा उहाँलाई चिन्नु हो। परमेश्वरले मिश्रमा १० वटा विपत्तिहरू पठाउनुभयो ताकि फिरऊन र सारा संसारले जानोस् कि YHWH जस्तो अर्को कोही छैन।
हामीले उहाँको नामको सही उच्चारण थाहा नपाए पनि, उहाँले गर्नुभएको मुक्ति र न्यायका कार्यहरूद्वारा हामी उहाँको चरित्र र प्रेमलाई चिन्न सक्छौँ। परमेश्वरले आफ्नो नाम प्रकट गर्नुको अन्तिम लक्ष्य नै हामीले उहाँसँग व्यक्तिगत सम्बन्ध राख्न सकौँ भन्ने हो।
