ख्रीष्टियन धर्ममा अलगाव, संसारसँग सम्बन्ध र ब्रह्मचर्य: बाइबलीय तथा धर्मशास्त्रीय अध्ययन
डा. इसु जङ्ग कार्की
पास्टर तथा ख्रीष्टियन अगुवा
नेपाल
सारांश
ख्रीष्टियन जीवनमा “संसारबाट अलग हुनु” भन्ने विषयलाई विभिन्न तरिकाले बुझिएको छ। बाइबलले पाप, मूर्तिपूजा, अनैतिकता र परमेश्वरविरोधी जीवनशैलीबाट अलग रहन स्पष्ट शिक्षा दिन्छ। तर यसको अर्थ संसारका मानिसहरूबाट पूर्ण रूपमा अलग हुनु होइन। येशूले आफ्ना चेलाहरूलाई संसारबाट हटाउनुभएन, बरु संसारमा पठाउनुभयो (यूहन्ना १७:१५–१८)। उहाँले उनीहरूलाई “संसारको ज्योति” र “पृथ्वीको नून” बन्न बोलाउनुभयो (मत्ती ५:१३–१६)।
यस अध्ययनले पापबाट अलगाव, मानिसहरूबाट अलगाव, एकान्तता र ब्रह्मचर्यबीचको भिन्नता स्पष्ट गर्दछ। बाइबलीय अलगावको केन्द्र मानिसबाट दूरी होइन, पापबाट अलग हुनु र परमेश्वरप्रति निष्ठावान रहनु हो। साथै चर्च र समाजबीचको सम्बन्धलाई केही प्रमुख ख्रीष्टियन चिन्तकहरूको विचारका आधारमा संक्षेपमा प्रस्तुत गरिएको छ।
१. परिचय
ख्रीष्टियनहरूले संसारमा कसरी बस्ने र संसारका पापपूर्ण मूल्यहरूबाट कसरी अलग रहने भन्ने प्रश्न महत्त्वपूर्ण छ। बाइबलले भन्छ, “यस संसारसँग एकै चालका नहोओ” (रोमी १२:२)। तर येशूले आफ्ना चेलाहरूलाई संसारमा पठाउनुभयो (यूहन्ना १७:१८)।
यसबाट एउटा आधारभूत सत्य देखिन्छ:
ख्रीष्टियनहरू संसारमा छन्, तर संसारका पापपूर्ण मूल्यहरूका होइनन्।
त्यसैले संसारबाट अलग हुनु र संसारका मानिसहरूबाट अलग हुनु एउटै कुरा होइन। ख्रीष्टियनले पापलाई अस्वीकार गर्न सक्छ, तर पापी मानिसलाई प्रेम गर्न र उसको सेवा गर्न सक्छ।
२. बाइबलीय अलगावको अर्थ
बाइबलले विश्वासीलाई पाप, मूर्तिपूजा, अनैतिकता र परमेश्वरविरोधी जीवनबाट अलग रहन सिकाउँछ। “हे मेरा मानिसहरू हो, त्यसबाट निस्केर आओ, ताकि तिमीहरू त्यसका पापमा सहभागी नहोओ” (प्रकाश १८:४) भन्ने आह्वानको केन्द्र पापबाट अलग हुनु हो।
१ कोरिन्थी ५:९–१० मा पावलले संसारका सबै अनैतिक मानिसहरूबाट सम्बन्ध विच्छेद गर्नुपर्ने हो भने “यस संसारबाट निस्केर जानुपर्ने” कुरा स्पष्ट गर्छन्। यसले देखाउँछ कि विश्वासीहरू समाजबाट पूर्ण रूपमा अलग भएर बस्नुपर्ने होइन।
पापबाट अलग हुनु आवश्यक छ; मानिसहरूबाट पूर्ण रूपमा अलग हुनु आवश्यक छैन।
२ कोरिन्थी ६:१४–१८ मा दिइएको “असमान जुवा” को शिक्षा पनि प्रत्येक गैरविश्वासीसँग कुनै सम्बन्ध राख्नै नहुने भन्ने सामान्य आदेश होइन। यसको मुख्य विषय विश्वास, निष्ठा र आध्यात्मिक सम्झौता हो।
३. संसारमा तर पापमा होइन
यूहन्ना १७:१५ मा येशूले प्रार्थना गर्नुभयो:
“म तिनीहरूलाई संसारबाट लैजानुहोस् भनेर होइन, तर दुष्टबाट जोगाउनुहोस् भनेर प्रार्थना गर्दछु।”
त्यसपछि उहाँले भन्नुभयो:
“जसरी तपाईंले मलाई संसारमा पठाउनुभयो, त्यसरी नै मैले पनि तिनीहरूलाई संसारमा पठाएको छु।”
— यूहन्ना १७:१८
यसैले ख्रीष्टियन जीवन संसारबाट भाग्ने जीवन होइन। यो संसारभित्र पवित्र जीवन जिउँदै परमेश्वरको साक्षी बन्ने जीवन हो।
मत्ती ५:१३–१६ मा येशूले आफ्ना चेलाहरूलाई “पृथ्वीको नून” र “संसारको ज्योति” भन्नुभयो। नून र ज्योतिको प्रभाव समाजसँग सम्बन्ध राख्दा नै देखिन्छ।
पवित्रता भनेको समाजबाट हराउनु होइन; समाजभित्र परमेश्वरको चरित्र देखाउनु हो।
४. अलगाव, मानिसबाट दूरी र एकान्तता
यी कुराहरूलाई छुट्याएर बुझ्न आवश्यक छ।
क. पवित्र अलगाव
परमेश्वरका लागि अलग गरिएको जीवन हो। यसमा:
- पापबाट अलग रहनु;
- मूर्तिपूजा र आध्यात्मिक सम्झौताबाट बच्नु;
- गलत शिक्षाको जाँच गर्नु;
- नैतिक पवित्रता कायम गर्नु;
- सत्य र प्रेममा जीवन बिताउनु
पर्छ।
ख. अत्यधिक सामाजिक अलगाव
आफ्नो धार्मिक वा सैद्धान्तिक पहिचान जोगाउने नाममा मानिस, समाज वा अन्य विश्वासीहरूबाट आवश्यकभन्दा बढी दूरी राख्नु स्वस्थ बाइबलीय अलगाव होइन।
हरेक मतभेदका कारण तुरुन्त सम्बन्ध तोड्नु आवश्यक हुँदैन। सत्य, विवेक, प्रेम र बाइबलीय प्रमाणका आधारमा निर्णय गर्नुपर्छ।
ग. स्वस्थ एकान्तता
एकान्तता आफैंमा गलत होइन। येशू स्वयं प्रार्थनाका लागि एकान्त स्थानमा जानुहुन्थ्यो (मर्कूस १:३५; लूका ५:१६)।
प्रार्थना, उपवास, वचन अध्ययन र आत्मपरीक्षणका लागि एकान्त समय आवश्यक र उपयोगी हुन सक्छ।
तर यस्तो अलगावले प्रश्न गर्न निषेध गर्ने, बाहिरी संसारप्रति अनावश्यक भय पैदा गर्ने वा सबै अरूलाई गलत ठान्न सिकाउने अवस्था सिर्जना गर्नु स्वस्थ आध्यात्मिक जीवन होइन।
५. चर्च र समाजबीचको सम्बन्ध
एच. रिचर्ड निबरले ख्रीष्ट र संस्कृति नामक कृतिमा ख्रीष्ट र संस्कृतिबीचका विभिन्न सम्बन्धहरू प्रस्तुत गरेका छन्। यसले चर्चले संस्कृतिलाई पूर्ण रूपमा स्वीकार गर्ने वा पूर्ण रूपमा अस्वीकार गर्ने दुई मात्र विकल्प छैनन् भन्ने देखाउँछ।
लेस्ली न्युविगिनले धर्मनिरपेक्ष र बहुधार्मिक समाजमा सुसमाचारको सार्वजनिक साक्षीको महत्त्वमा जोड दिए। डाइट्रिख बोनहोफरका विचारहरूले पनि चर्च संसारभित्र जिम्मेवार समुदायका रूपमा उपस्थित हुनुपर्ने विषयलाई महत्त्व दिन्छन्। कार्ल एफ. एच. हेनरीले ख्रीष्टियन विश्वासलाई सामाजिक तथा बौद्धिक जिम्मेवारीसँग जोड्न महत्त्वपूर्ण योगदान दिए।
यसबाट एउटा महत्त्वपूर्ण सिद्धान्त निकाल्न सकिन्छ:
ख्रीष्टियनले संसारका गलत मूल्यहरू स्वीकार गर्नुपर्दैन, तर संसारप्रतिको आफ्नो जिम्मेवारी पनि त्याग्नु हुँदैन।
६. पवित्रता र सामाजिक सहभागिता
ख्रीष्टियनहरूले शिक्षा, स्वास्थ्य, सामाजिक सेवा, विपद् व्यवस्थापन, गरिबी न्यूनीकरण, वातावरण संरक्षण, शान्ति निर्माण र मानव मर्यादाका क्षेत्रमा गैरख्रीष्टियनहरूसँग सहकार्य गर्न सक्छन्।
यसरी सहकार्य गर्नु आफ्नो विश्वास त्याग्नु होइन।
ख्रीष्टियनले:
- भ्रष्टाचारमा सहभागी नभई सार्वजनिक सेवा गर्न सक्छ;
- अनैतिक अभ्यास अस्वीकार गर्दै समाजसँग सम्बन्ध राख्न सक्छ;
- अन्य धर्मका मानिसहरूसँग मित्रता राख्दै आफ्नो विश्वास कायम राख्न सक्छ;
- सामाजिक सेवामा सहभागी हुँदै आफ्नो धार्मिक विश्वास जोगाउन सक्छ।
यसलाई समाजमा उपस्थित भएर पनि पवित्रतामा सम्झौता नगर्ने जीवन भन्न सकिन्छ।
७. अनुशासन र पुनर्स्थापना
१ कोरिन्थी ५ मा गम्भीर अनैतिकतामा रहेर पश्चात्ताप नगर्ने व्यक्तिमाथि मण्डलीय अनुशासनको शिक्षा पाइन्छ। तर २ कोरिन्थी २ मा पश्चात्ताप गर्ने व्यक्तिप्रति क्षमा र पुनःस्वीकारको महत्त्व देखिन्छ।
२ थेसलोनिकी ३:१५ मा पनि अनुशासनमा परेको व्यक्तिलाई “शत्रु” नठानी “भाइ” जस्तो सम्झाउन भनिएको छ।
यसले देखाउँछ कि बाइबलीय अनुशासनको उद्देश्य घृणा वा बदला होइन; पवित्रता, पश्चात्ताप र पुनर्स्थापनाहो।
अलगाव हुन सक्छ, तर घृणा होइन।
सीमा हुन सक्छ, तर मानवताको अस्वीकार होइन।
अनुशासन हुन सक्छ, तर अपमान होइन।
८. ब्रह्मचर्य र विवाह
ब्रह्मचर्य र सामाजिक अलगाव एउटै कुरा होइनन्।
येशूले “स्वर्गको राज्यको खातिर” विवाह नगर्ने व्यक्तिहरूको उल्लेख गर्नुभयो (मत्ती १९:१२)। पावलले पनि अविवाहित जीवनलाई केही व्यक्तिका लागि विशेष वरदानका रूपमा प्रस्तुत गर्छन् (१ कोरिन्थी ७:७)। अविवाहित व्यक्तिले प्रभुको सेवामा बढी अविभाजित ध्यान दिन सक्ने कुरा पनि उनले बताएका छन् (१ कोरिन्थी ७:३२–३५)।
तर पावलले विवाहलाई निषेध गर्दैनन्। आत्मसंयम कठिन भए विवाह गर्नु उचित हुने कुरा पनि उनले बताएका छन् (१ कोरिन्थी ७:९)।
त्यसैले:
विवाह र अविवाहित समर्पित जीवन दुवै नयाँ करारमा सम्मानित जीवनमार्ग हुन्।
अविवाहित जीवनलाई सबैभन्दा उच्च र विवाहलाई निम्न आध्यात्मिक अवस्था ठान्नु बाइबलीय शिक्षा होइन।
९. ख्रीष्टियन परम्परामा ब्रह्मचर्य
ख्रीष्टियन इतिहासमा विवाह र ब्रह्मचर्यसम्बन्धी अभ्यासहरू एउटै छैनन्।
रोमन क्याथोलिक परम्परामा केही पादरी सेवाका लागि अविवाहित रहने व्यवस्था संस्थागत रूपमा कायम छ। धेरै प्रोटेस्टेन्ट परम्परामा पास्टर वा सेवकका लागि अविवाहित रहनु अनिवार्य छैन। पूर्वी अर्थोडक्स परम्परामा पनि विवाहित पुरुष पादरी बन्न सक्छन्, यद्यपि पादरी बनेपछि विवाह गर्न पाइँदैन र धर्माध्यक्षहरू सामान्यतः अविवाहित वा मठवासी पादरीबाट चयन गरिन्छन्।
यसले देखाउँछ कि ख्रीष्टियन परम्पराहरूमा ब्रह्मचर्य र विवाहसम्बन्धी विभिन्न अभ्यासहरू छन्।
१०. नेपाली सन्दर्भ
नेपाल बहुधार्मिक र बहुसांस्कृतिक समाज भएकाले नेपाली ख्रीष्टियनहरू दैनिक जीवनमा विभिन्न धर्म, संस्कृति र समुदायका मानिसहरूसँग सम्बन्धमा रहन्छन्।
त्यसैले पूर्ण सामाजिक अलगाव न आवश्यक छ, न व्यावहारिक।
ख्रीष्टियनहरूले आफ्नो विश्वास कायम राख्दै प्रेम, सेवा, न्याय, शान्ति र मानव मर्यादाका लागि समाजमा काम गर्न सक्छन्।
खानपान, रहनसहन, व्रत तथा बाहिरी धार्मिक परम्पराभन्दा मन, विचार र आचरणको पवित्रता बढी महत्त्वपूर्ण छ। येशूले पनि बाहिरी परम्पराभन्दा हृदयको अवस्था र परमेश्वरको इच्छाअनुसारको जीवनलाई महत्त्व दिनुभयो (मर्कूस ७:६–१३; १५–२३)।
यसैले संस्कृति र परम्परालाई विवेकपूर्वक जाँच्नुपर्छ; सबै कुरा अन्ध रूपमा स्वीकार गर्नु वा सबै कुरा अन्ध रूपमा अस्वीकार गर्नु दुवै उचित होइन।
११. सन्तुलित बाइबलीय जीवन
बाइबलीय दृष्टिले ख्रीष्टियन जीवनलाई पाँच कुरामा संक्षेप गर्न सकिन्छ:
१. पापबाट अलगाव
पाप र अनैतिकतासँग सम्झौता नगर्ने।
२. सत्यको जाँच
“आत्माहरूको जाँच” गर्ने (१ यूहन्ना ४:१) र “सबै कुरा जाँचेर असल कुरा समात्ने” (१ थेसलोनिकी ५:२१)।
३. मानिसहरूसँग प्रेमपूर्ण सम्बन्ध
गैरविश्वासीहरूसँग पनि प्रेम, मित्रता र सेवा कायम राख्ने।
४. संसारमा साक्षी
संसारबाट भाग्ने होइन, संसारमा ख्रीष्टको साक्षी बन्ने।
५. परमेश्वरसँग एकान्तता
प्रार्थना, उपवास, वचन अध्ययन र आत्मपरीक्षणका लागि एकान्त समय राख्ने।
यसलाई यसरी संक्षेप गर्न सकिन्छ:
पापबाट अलगाव + मानिसहरूमाझ उपस्थिति + परमेश्वरप्रति पूर्ण समर्पण।
१२. निष्कर्ष
बाइबलीय अलगावको मुख्य उद्देश्य संसारका मानिसहरूलाई अस्वीकार गर्नु होइन, पापलाई अस्वीकार गर्नुहो। येशूले आफ्ना चेलाहरूलाई संसारबाट हटाउन प्रार्थना गर्नुभएन; उहाँले उनीहरूलाई दुष्टबाट जोगाउँदै संसारमा पठाउनुभयो (यूहन्ना १७:१५–१८)।
त्यसैले बाइबलीय अलगाव र सामाजिक अलगाव एउटै कुरा होइनन्।
ख्रीष्टियनले संसारका पापपूर्ण मूल्यहरू अस्वीकार गर्न सक्छ, तर संसारका मानिसहरूलाई प्रेम गर्न सक्छ। गलत शिक्षाबाट सावधान रहन सक्छ, तर सत्य खोज्न र जाँच्न सक्छ। पवित्र जीवन जिउन सक्छ, तर समाजप्रतिको जिम्मेवारीबाट भाग्नुपर्दैन।
त्यस्तै, ब्रह्मचर्य सामाजिक अलगाव होइन। केही व्यक्तिका लागि यो परमेश्वरको सेवामा विशेष समर्पणको बोलावट वा वरदान हुन सक्छ। विवाह पनि परमेश्वरद्वारा सम्मानित जीवनमार्ग हो।
अन्ततः स्वस्थ ख्रीष्टियन जीवनलाई यसरी व्यक्त गर्न सकिन्छ:
“संसारका पापपूर्ण मूल्यबाट अलग, तर संसारका मानिसहरूबाट अलग होइन; पापबाट अलग, तर सेवाबाट अलग होइन; परमेश्वरसँग एकान्तमा, तर समाजप्रति जिम्मेवार।”
यही सन्तुलनले सामाजिक अलगाव र बाइबलीय पवित्रताबीचको भिन्नता स्पष्ट गर्दछ। ख्रीष्टियन धर्ममा अलगाव, संसारसँग सम्बन्ध र ब्रह्मचर्य: बाइबलीय तथा धर्मशास्त्रीय अध्ययन
डा. इसु जङ्ग कार्की
पास्टर तथा ख्रीष्टियन अगुवा
नेपाल
सारांश
ख्रीष्टियन जीवनमा “संसारबाट अलग हुनु” भन्ने विषयलाई विभिन्न तरिकाले बुझिएको छ। बाइबलले पाप, मूर्तिपूजा, अनैतिकता र परमेश्वरविरोधी जीवनशैलीबाट अलग रहन स्पष्ट शिक्षा दिन्छ। तर यसको अर्थ संसारका मानिसहरूबाट पूर्ण रूपमा अलग हुनु होइन। येशूले आफ्ना चेलाहरूलाई संसारबाट हटाउनुभएन, बरु संसारमा पठाउनुभयो (यूहन्ना १७:१५–१८)। उहाँले उनीहरूलाई “संसारको ज्योति” र “पृथ्वीको नून” बन्न बोलाउनुभयो (मत्ती ५:१३–१६)।
यस अध्ययनले पापबाट अलगाव, मानिसहरूबाट अलगाव, एकान्तता र ब्रह्मचर्यबीचको भिन्नता स्पष्ट गर्दछ। बाइबलीय अलगावको केन्द्र मानिसबाट दूरी होइन, पापबाट अलग हुनु र परमेश्वरप्रति निष्ठावान रहनु हो। साथै चर्च र समाजबीचको सम्बन्धलाई केही प्रमुख ख्रीष्टियन चिन्तकहरूको विचारका आधारमा संक्षेपमा प्रस्तुत गरिएको छ।
१. परिचय
ख्रीष्टियनहरूले संसारमा कसरी बस्ने र संसारका पापपूर्ण मूल्यहरूबाट कसरी अलग रहने भन्ने प्रश्न महत्त्वपूर्ण छ। बाइबलले भन्छ, “यस संसारसँग एकै चालका नहोओ” (रोमी १२:२)। तर येशूले आफ्ना चेलाहरूलाई संसारमा पठाउनुभयो (यूहन्ना १७:१८)।
यसबाट एउटा आधारभूत सत्य देखिन्छ:
ख्रीष्टियनहरू संसारमा छन्, तर संसारका पापपूर्ण मूल्यहरूका होइनन्।
त्यसैले संसारबाट अलग हुनु र संसारका मानिसहरूबाट अलग हुनु एउटै कुरा होइन। ख्रीष्टियनले पापलाई अस्वीकार गर्न सक्छ, तर पापी मानिसलाई प्रेम गर्न र उसको सेवा गर्न सक्छ।
२. बाइबलीय अलगावको अर्थ
बाइबलले विश्वासीलाई पाप, मूर्तिपूजा, अनैतिकता र परमेश्वरविरोधी जीवनबाट अलग रहन सिकाउँछ। “हे मेरा मानिसहरू हो, त्यसबाट निस्केर आओ, ताकि तिमीहरू त्यसका पापमा सहभागी नहोओ” (प्रकाश १८:४) भन्ने आह्वानको केन्द्र पापबाट अलग हुनु हो।
१ कोरिन्थी ५:९–१० मा पावलले संसारका सबै अनैतिक मानिसहरूबाट सम्बन्ध विच्छेद गर्नुपर्ने हो भने “यस संसारबाट निस्केर जानुपर्ने” कुरा स्पष्ट गर्छन्। यसले देखाउँछ कि विश्वासीहरू समाजबाट पूर्ण रूपमा अलग भएर बस्नुपर्ने होइन।
पापबाट अलग हुनु आवश्यक छ; मानिसहरूबाट पूर्ण रूपमा अलग हुनु आवश्यक छैन।
२ कोरिन्थी ६:१४–१८ मा दिइएको “असमान जुवा” को शिक्षा पनि प्रत्येक गैरविश्वासीसँग कुनै सम्बन्ध राख्नै नहुने भन्ने सामान्य आदेश होइन। यसको मुख्य विषय विश्वास, निष्ठा र आध्यात्मिक सम्झौता हो।
३. संसारमा तर पापमा होइन
यूहन्ना १७:१५ मा येशूले प्रार्थना गर्नुभयो:
“म तिनीहरूलाई संसारबाट लैजानुहोस् भनेर होइन, तर दुष्टबाट जोगाउनुहोस् भनेर प्रार्थना गर्दछु।”
त्यसपछि उहाँले भन्नुभयो:
“जसरी तपाईंले मलाई संसारमा पठाउनुभयो, त्यसरी नै मैले पनि तिनीहरूलाई संसारमा पठाएको छु।”
— यूहन्ना १७:१८
यसैले ख्रीष्टियन जीवन संसारबाट भाग्ने जीवन होइन। यो संसारभित्र पवित्र जीवन जिउँदै परमेश्वरको साक्षी बन्ने जीवन हो।
मत्ती ५:१३–१६ मा येशूले आफ्ना चेलाहरूलाई “पृथ्वीको नून” र “संसारको ज्योति” भन्नुभयो। नून र ज्योतिको प्रभाव समाजसँग सम्बन्ध राख्दा नै देखिन्छ।
पवित्रता भनेको समाजबाट हराउनु होइन; समाजभित्र परमेश्वरको चरित्र देखाउनु हो।
४. अलगाव, मानिसबाट दूरी र एकान्तता
यी कुराहरूलाई छुट्याएर बुझ्न आवश्यक छ।
क. पवित्र अलगाव
परमेश्वरका लागि अलग गरिएको जीवन हो। यसमा:
- पापबाट अलग रहनु;
- मूर्तिपूजा र आध्यात्मिक सम्झौताबाट बच्नु;
- गलत शिक्षाको जाँच गर्नु;
- नैतिक पवित्रता कायम गर्नु;
- सत्य र प्रेममा जीवन बिताउनु
पर्छ।
ख. अत्यधिक सामाजिक अलगाव
आफ्नो धार्मिक वा सैद्धान्तिक पहिचान जोगाउने नाममा मानिस, समाज वा अन्य विश्वासीहरूबाट आवश्यकभन्दा बढी दूरी राख्नु स्वस्थ बाइबलीय अलगाव होइन।
हरेक मतभेदका कारण तुरुन्त सम्बन्ध तोड्नु आवश्यक हुँदैन। सत्य, विवेक, प्रेम र बाइबलीय प्रमाणका आधारमा निर्णय गर्नुपर्छ।
ग. स्वस्थ एकान्तता
एकान्तता आफैंमा गलत होइन। येशू स्वयं प्रार्थनाका लागि एकान्त स्थानमा जानुहुन्थ्यो (मर्कूस १:३५; लूका ५:१६)।
प्रार्थना, उपवास, वचन अध्ययन र आत्मपरीक्षणका लागि एकान्त समय आवश्यक र उपयोगी हुन सक्छ।
तर यस्तो अलगावले प्रश्न गर्न निषेध गर्ने, बाहिरी संसारप्रति अनावश्यक भय पैदा गर्ने वा सबै अरूलाई गलत ठान्न सिकाउने अवस्था सिर्जना गर्नु स्वस्थ आध्यात्मिक जीवन होइन।
५. चर्च र समाजबीचको सम्बन्ध
एच. रिचर्ड निबरले ख्रीष्ट र संस्कृति नामक कृतिमा ख्रीष्ट र संस्कृतिबीचका विभिन्न सम्बन्धहरू प्रस्तुत गरेका छन्। यसले चर्चले संस्कृतिलाई पूर्ण रूपमा स्वीकार गर्ने वा पूर्ण रूपमा अस्वीकार गर्ने दुई मात्र विकल्प छैनन् भन्ने देखाउँछ।
लेस्ली न्युविगिनले धर्मनिरपेक्ष र बहुधार्मिक समाजमा सुसमाचारको सार्वजनिक साक्षीको महत्त्वमा जोड दिए। डाइट्रिख बोनहोफरका विचारहरूले पनि चर्च संसारभित्र जिम्मेवार समुदायका रूपमा उपस्थित हुनुपर्ने विषयलाई महत्त्व दिन्छन्। कार्ल एफ. एच. हेनरीले ख्रीष्टियन विश्वासलाई सामाजिक तथा बौद्धिक जिम्मेवारीसँग जोड्न महत्त्वपूर्ण योगदान दिए।
यसबाट एउटा महत्त्वपूर्ण सिद्धान्त निकाल्न सकिन्छ:
ख्रीष्टियनले संसारका गलत मूल्यहरू स्वीकार गर्नुपर्दैन, तर संसारप्रतिको आफ्नो जिम्मेवारी पनि त्याग्नु हुँदैन।
६. पवित्रता र सामाजिक सहभागिता
ख्रीष्टियनहरूले शिक्षा, स्वास्थ्य, सामाजिक सेवा, विपद् व्यवस्थापन, गरिबी न्यूनीकरण, वातावरण संरक्षण, शान्ति निर्माण र मानव मर्यादाका क्षेत्रमा गैरख्रीष्टियनहरूसँग सहकार्य गर्न सक्छन्।
यसरी सहकार्य गर्नु आफ्नो विश्वास त्याग्नु होइन।
ख्रीष्टियनले:
- भ्रष्टाचारमा सहभागी नभई सार्वजनिक सेवा गर्न सक्छ;
- अनैतिक अभ्यास अस्वीकार गर्दै समाजसँग सम्बन्ध राख्न सक्छ;
- अन्य धर्मका मानिसहरूसँग मित्रता राख्दै आफ्नो विश्वास कायम राख्न सक्छ;
- सामाजिक सेवामा सहभागी हुँदै आफ्नो धार्मिक विश्वास जोगाउन सक्छ।
यसलाई समाजमा उपस्थित भएर पनि पवित्रतामा सम्झौता नगर्ने जीवन भन्न सकिन्छ।
७. अनुशासन र पुनर्स्थापना
१ कोरिन्थी ५ मा गम्भीर अनैतिकतामा रहेर पश्चात्ताप नगर्ने व्यक्तिमाथि मण्डलीय अनुशासनको शिक्षा पाइन्छ। तर २ कोरिन्थी २ मा पश्चात्ताप गर्ने व्यक्तिप्रति क्षमा र पुनःस्वीकारको महत्त्व देखिन्छ।
२ थेसलोनिकी ३:१५ मा पनि अनुशासनमा परेको व्यक्तिलाई “शत्रु” नठानी “भाइ” जस्तो सम्झाउन भनिएको छ।
यसले देखाउँछ कि बाइबलीय अनुशासनको उद्देश्य घृणा वा बदला होइन; पवित्रता, पश्चात्ताप र पुनर्स्थापनाहो।
अलगाव हुन सक्छ, तर घृणा होइन।
सीमा हुन सक्छ, तर मानवताको अस्वीकार होइन।
अनुशासन हुन सक्छ, तर अपमान होइन।
८. ब्रह्मचर्य र विवाह
ब्रह्मचर्य र सामाजिक अलगाव एउटै कुरा होइनन्।
येशूले “स्वर्गको राज्यको खातिर” विवाह नगर्ने व्यक्तिहरूको उल्लेख गर्नुभयो (मत्ती १९:१२)। पावलले पनि अविवाहित जीवनलाई केही व्यक्तिका लागि विशेष वरदानका रूपमा प्रस्तुत गर्छन् (१ कोरिन्थी ७:७)। अविवाहित व्यक्तिले प्रभुको सेवामा बढी अविभाजित ध्यान दिन सक्ने कुरा पनि उनले बताएका छन् (१ कोरिन्थी ७:३२–३५)।
तर पावलले विवाहलाई निषेध गर्दैनन्। आत्मसंयम कठिन भए विवाह गर्नु उचित हुने कुरा पनि उनले बताएका छन् (१ कोरिन्थी ७:९)।
त्यसैले:
विवाह र अविवाहित समर्पित जीवन दुवै नयाँ करारमा सम्मानित जीवनमार्ग हुन्।
अविवाहित जीवनलाई सबैभन्दा उच्च र विवाहलाई निम्न आध्यात्मिक अवस्था ठान्नु बाइबलीय शिक्षा होइन।
९. ख्रीष्टियन परम्परामा ब्रह्मचर्य
ख्रीष्टियन इतिहासमा विवाह र ब्रह्मचर्यसम्बन्धी अभ्यासहरू एउटै छैनन्।
रोमन क्याथोलिक परम्परामा केही पादरी सेवाका लागि अविवाहित रहने व्यवस्था संस्थागत रूपमा कायम छ। धेरै प्रोटेस्टेन्ट परम्परामा पास्टर वा सेवकका लागि अविवाहित रहनु अनिवार्य छैन। पूर्वी अर्थोडक्स परम्परामा पनि विवाहित पुरुष पादरी बन्न सक्छन्, यद्यपि पादरी बनेपछि विवाह गर्न पाइँदैन र धर्माध्यक्षहरू सामान्यतः अविवाहित वा मठवासी पादरीबाट चयन गरिन्छन्।
यसले देखाउँछ कि ख्रीष्टियन परम्पराहरूमा ब्रह्मचर्य र विवाहसम्बन्धी विभिन्न अभ्यासहरू छन्।
१०. नेपाली सन्दर्भ
नेपाल बहुधार्मिक र बहुसांस्कृतिक समाज भएकाले नेपाली ख्रीष्टियनहरू दैनिक जीवनमा विभिन्न धर्म, संस्कृति र समुदायका मानिसहरूसँग सम्बन्धमा रहन्छन्।
त्यसैले पूर्ण सामाजिक अलगाव न आवश्यक छ, न व्यावहारिक।
ख्रीष्टियनहरूले आफ्नो विश्वास कायम राख्दै प्रेम, सेवा, न्याय, शान्ति र मानव मर्यादाका लागि समाजमा काम गर्न सक्छन्।
खानपान, रहनसहन, व्रत तथा बाहिरी धार्मिक परम्पराभन्दा मन, विचार र आचरणको पवित्रता बढी महत्त्वपूर्ण छ। येशूले पनि बाहिरी परम्पराभन्दा हृदयको अवस्था र परमेश्वरको इच्छाअनुसारको जीवनलाई महत्त्व दिनुभयो (मर्कूस ७:६–१३; १५–२३)।
यसैले संस्कृति र परम्परालाई विवेकपूर्वक जाँच्नुपर्छ; सबै कुरा अन्ध रूपमा स्वीकार गर्नु वा सबै कुरा अन्ध रूपमा अस्वीकार गर्नु दुवै उचित होइन।
११. सन्तुलित बाइबलीय जीवन
बाइबलीय दृष्टिले ख्रीष्टियन जीवनलाई पाँच कुरामा संक्षेप गर्न सकिन्छ:
१. पापबाट अलगाव
पाप र अनैतिकतासँग सम्झौता नगर्ने।
२. सत्यको जाँच
“आत्माहरूको जाँच” गर्ने (१ यूहन्ना ४:१) र “सबै कुरा जाँचेर असल कुरा समात्ने” (१ थेसलोनिकी ५:२१)।
३. मानिसहरूसँग प्रेमपूर्ण सम्बन्ध
गैरविश्वासीहरूसँग पनि प्रेम, मित्रता र सेवा कायम राख्ने।
४. संसारमा साक्षी
संसारबाट भाग्ने होइन, संसारमा ख्रीष्टको साक्षी बन्ने।
५. परमेश्वरसँग एकान्तता
प्रार्थना, उपवास, वचन अध्ययन र आत्मपरीक्षणका लागि एकान्त समय राख्ने।
यसलाई यसरी संक्षेप गर्न सकिन्छ:
पापबाट अलगाव + मानिसहरूमाझ उपस्थिति + परमेश्वरप्रति पूर्ण समर्पण।
१२. निष्कर्ष
बाइबलीय अलगावको मुख्य उद्देश्य संसारका मानिसहरूलाई अस्वीकार गर्नु होइन, पापलाई अस्वीकार गर्नुहो। येशूले आफ्ना चेलाहरूलाई संसारबाट हटाउन प्रार्थना गर्नुभएन; उहाँले उनीहरूलाई दुष्टबाट जोगाउँदै संसारमा पठाउनुभयो (यूहन्ना १७:१५–१८)।
त्यसैले बाइबलीय अलगाव र सामाजिक अलगाव एउटै कुरा होइनन्।
ख्रीष्टियनले संसारका पापपूर्ण मूल्यहरू अस्वीकार गर्न सक्छ, तर संसारका मानिसहरूलाई प्रेम गर्न सक्छ। गलत शिक्षाबाट सावधान रहन सक्छ, तर सत्य खोज्न र जाँच्न सक्छ। पवित्र जीवन जिउन सक्छ, तर समाजप्रतिको जिम्मेवारीबाट भाग्नुपर्दैन।
त्यस्तै, ब्रह्मचर्य सामाजिक अलगाव होइन। केही व्यक्तिका लागि यो परमेश्वरको सेवामा विशेष समर्पणको बोलावट वा वरदान हुन सक्छ। विवाह पनि परमेश्वरद्वारा सम्मानित जीवनमार्ग हो।
अन्ततः स्वस्थ ख्रीष्टियन जीवनलाई यसरी व्यक्त गर्न सकिन्छ:
“संसारका पापपूर्ण मूल्यबाट अलग, तर संसारका मानिसहरूबाट अलग होइन; पापबाट अलग, तर सेवाबाट अलग होइन; परमेश्वरसँग एकान्तमा, तर समाजप्रति जिम्मेवार।”
यही सन्तुलनले सामाजिक अलगाव र बाइबलीय पवित्रताबीचको भिन्नता स्पष्ट गर्दछ।
